کتاب پلورالیسم دینی و آزادی مذهبی در حقوق بین الملل و حکومت جهانی امام عصر(عج) نشر خرسندی

با تحولاتی که در دنیای معاصر در مباحث علمی از جمله مباحث حقوق بشری صورت می گیرد مقوله آزادی از جایگاه با اهمیتی برخوردار است. وجود آزادی که نعمتی خدادادی است موجب ارتقا دانش و فراهم نمودن فرصت ها برای افراد جامعه می شود و از طرفی مانع از آن است که تمایلات به جهت ناهمگون و ناهمساز با خلقت بشر سوق یابد. از آنجا که دین مبین اسلام آخرین دین الهی است و همانگونه که خداوند فرموده است کاملترین دین می باشد اما در عین حال همگان را دعوت می کند و بشارت می دهد به اینکه حرف و صدای دیگران را بشنوند و از بهترین ها پیروی کنند.

کتاب پیش رو، حاصل کوشش ها و تلاش های محقق محترم، خانم نرجس حمیدی دانشجوی دکتری حقوق بین الملل پردیس البرز دانشگاه تهران می باشد. نامبرده تلاش نموده است تا یکی از مباحث مهم علمی که در فضای کنونی جهان محل چالش می باشد را در حد توان مورد بحث و بررسی قرار دهد. کتاب حاضر به تبیین مفاهیم کلیدی پلورالیسم دینی و دمکراسی در حکومت جهانی امام عصر پرداخته است. از آنجایی که اینچنین موضوعاتی از جمله مباحث نو در وضعیت های دینی و غیر دینی و حقوق بشر در دنیای معاصر می باشد مطالعه ی آن موجب فهم دقیق اینگونه مباحث خواهد شد.

این کتاب برای دانش پژوهان جوانی که دنبال یافتن حقایق می باشد مفید و قابل استفاده است. لذا مطالعه آن به همه علاقه مندان بویژه جوانان و دانشجویانی که پی گیر این چنین مباحثی هستند توصیه می شود.

مذهب و آزادی

امروزه، با پیشرفت حقوق بین الملل و گسترش مباحث حقوق بشری، مبحث «آزادی» در زمره اساسی ترین واژگان در ادبیات حقوق بشر قرار دارد. یکی از بنیادی ترین آزادی های بشر، آزادی ارزشمند مذهب می باشد که در اسناد بین المللی فراوان بر آن تاکید شده است. مطالعات نشان می دهد زمانی که آزادی مذهب  در سطح بالایی اجرا می شود، گرایش کمتری نسبت به مخاصمات مسلحانه وجود دارد، برایند سلامت بهتر است، سطح بالاتری از معاش را به دنبال دارد، در راستای دموکراسی حرکت می کند و فرصت های آموزشی بهتری برای زنان راهم می شود. در دنیای متمدن امروز، که پست مدرنیسم در تمام ارکان زندگی بشر رسوخ نمونده، نفی حقیقت واحد و قبول کثرت، از بسترها و ارکان پست مدرنیته و از خصیصه های بارز جوامع پیشرفته و لیبرال به معنای عام می باشد. یکی از پیش شرط های هر دموکراسی، وجود جدایی نسبی میان مذهب یا دولت است. بنابر این تکثر دینی در قوانین داخلی بسیاری از کشور ها و در اسناد بین المللی به صورت یک اصل وارد شده. از طرف دیگر، در حقوق بین الملل اسلام، تعاریفی از آزادی ارائه شده که با تعاریف حقوق بشری متفاوت است. مایکل چی پری نیز در کتاب اندیشه حقوق بشر می نویسد: اندیشه ی حقوق بشر که مبتنی بر قداست و کرامت انسان است، لاجرم اندیشه ای دینی است و نمی تواند با مبنایی سکولار توجیه شود. در اسناد بین المللی به این پرسش مهم که منظور از مذهب چیست، پاسخ روشنی داده نشده. اصلی ترین سند بین المللی در این موضوع، ماده ی 18 میثاق حقوق مدنی و سیاسی است. کمیته ی حقوق بشر در تفسیر عمومی شماره ی 22، ماده ی 18 را تفسیر نموده است.

از آنجا که اسلام داعیه دار برقراری کامل حقوق انسان ها است و حکومت منجی آخرالزمان را مدینه ای فاضله ترسیم می کند، بر آن شدیم وضعیت دین در عصر ظهور را بررسی نماییم. آیا در حکومت جهانی امام عصر نیز آزادی مذهب وجود دارد؟ بر فرض مثبت بودن پاسخ، چه قرائتی از دموکراسی دینی در آن عصر حاکم است؟ آیا این قرائت با قرائت حقوق بشری امروز از آزادی مذهب منطبق است؟

در بادی امر به نظر می رسد، با توجه به نص آیات قرآن و لسان روایات، برخلاف فرضیه ی موجود، در حکومت امام عصر نیز آزادی مذهب وجود دارد. لیکن ممکن است با آزادی مندرج در اسناد بین المللی متفاوت باشد.

هرچند در بحث آزادی مذهب مکتوبات متعددی مرقوم شده است اما نوشتاری که به تلفیق موضوع یا سیره ی اما مهدی (علیه السلام) پرداخته باشد، یافت نگردید. لذا ضرورت بررسی این موضوع بیش از پیش احساس شد.

درباره این کتاب

در این نوشتار، با بهره گیری از روایات موجود در مورد عصر ظهور در صدد یافتن پاسخ  پرسش های مذکور بر آمدیم. لذا نگاه به این موضوع صرفا درون دینی بوده اما قابلیت بحث در حیطه ی برون دینی را داراست.

لازم به توضیح است، بنا به دلایل علمی، این اثر صرفا به وضعیت ادیان آسمانی و پیروان اهل کتاب پرداخته است و پیروان سایر بدعت های موجود و ادیان نو ظهور از حیطه ی بحث خارج است مگر در مواردی که صراحتا بیان شده. هرچند ادیان و تمدن های مختلف هر یک به نوعی از منجی آخر الزمان یاد کرده اند، اما دیدگاه موجود در این مقاله، نگاه شیعی به مسئله ظهور است. لازم به توضیح است در این اثر، غرض از دین و مذهب، آن چیزی است که در اسلام تحت عنوان « دین» پذیرفته شده است. بنابراین فرقه های نو ظهور، بدعت ها و سایر آیین ها که در قرائت حقوق بشری امروز به عنوان دین قلمداد می شوند، از دایره بحث خارج بوده و منظور از دین و مذهب در این تالیف، عبارت است از ادیان الهی، که پیروان آن « اهل کتاب » خوانده می شوند.

بخش های کتاب

در این راستا کتاب پیش رو در 2 بخش تنظیم گردیده. بخش اول به مبحث پلورالیسم دینی و آزادی مذهبی اختصاص دارد، که هرکدام ذیل فصول جداگانه ای بررسی می شود. در بخش سوم نیز وضعیت دین در حکومت جهانی امام مهدی (علیه السلام) مورد بررسی قرار گرفته است.

بدیهی است به دلیل بدیع موضوع و گستردگی دایره ی شمول ان در چند شاخه ی علمی، نظرات، انتقادات و پیشنهاداتی وارد است که در راستای تکمیل، خود را بی نیاز از نظرات صاحب نظران ندانسته و صمیمانه از طرح چنین مباحثی استقبال می نماییم.