کتاب نحوه عملی تنظیم و نگارش انواع عقد وقف نشر خرسندی

وقتی که سخن از وقف به میان می آید عده ای از جمله دکتر جعفر لنگرودی بر این عقیده هستند که این نهاد حقوقی از تاسیسات اسلامی، و اسلام این نهاد حقوقی را تاسیس کرده است؟! در صورتی که اینطور نیست بنظر می رسد این نهاد حقوقی از نهادهای امضایی اسلام است زیرا وقف قبل از اسلام در ایران باستان سابقه دیرینه داشته است. چرا اقوام آریایی به ویژه پیرو آیین زرتشت دارای موقوفات، نذورات بسیاری را برای نگهداری معابد و آتشکده های خود وقف کرده بودند. هم در اکنون تهران فلکه دوم تهران پارس و در دیگر شهر ها نظیر یزد و کرمان موقوفهات زرتشتیان وجود دارد که نشانگر این واقعیت است که قبل از اسلام در ایران این نهاد حقوقی (وقف) وجود داشته است. همانطور که وقف در میان مصریان، سابقه پنج هزار ساله دارد زیرا مصریان قدیم املاکی را برای خدایان، معابد، و….. اختصاص می داند تا در آمد آنها به مصرف تعمیرات، اقامه مراسم و هزینه کاهنان و خادمان و نوسازی بنا معابد برسد. هم اکنون در موزه مصر لوحی وجود دارد که از قدیمی ترین آنها لوحه شماره 72 می باشد که نقوش آن از وقف املاک بر گروهی از کاهنان در خانواده سلسله چهارم فراعنه مصر حکایت می نماید.

آن چه در وقف مسلم است دارا بودن ریشه مذهبی این نهاد حقوقی است که این نهاد حقوقی در مسیحیت و یهودیت وجود داشته. این نهاد در میان رومیان به شکل موسسات اختصاصی می یافت به مصرف فقرا می رسید. رومیان بر این عقیده بودند که اشیا مقدس، معابد ، هدایا ونذورات مختص به خداست. بر همین اساس از نوشته نقل کردند: که اشیا دینی و اشیا حرام ، مملوک کسی نمی شوند، زیرا که مملوک خدا مملوک انسان نمی شود. و اگر مکان مقدسی خراب شود زمین آن مقدس باقی می ماند.این نهاد حقوقی را به سهم خود در همه اعصار به عنوان یک سنت حسنه و صدقه جاریه نگریسته تا جایی که در طول تاریخ استمرار یافت و مقاطع متعدد تاریخی، در بسیاری از سرزمین های اسلامی رقبات به ارقامی شگفت آور و ارقامی نجومی رسید، از جمله موقوفه که در کشور ما دارای سرمایه نجومی است که در زمینه مختلف کشاورزی، تولیدی و خدماتی و اجتماعی فعالیت دارد و سرمایه آن با توجه به تاسیس یا مشارکت در شرکت های تولیدی و تاسیس موسسه یا موسساتی در زمینه کشاورزی و دامپروری ، ارقامی شگفت آورمی باشد، آستانه قدس رضوی است.این نوشتار که منحوه عملی تنظیم و نگارش عقد وقف (وقفنامه) نام گرفته همچون دیگرنوشتار مولف به جز فهرست ها و مقدمه به دو بخش تقسیم شده است که در بخش اول به مبانی نظری وقف می پردازیم؛ و بخش دوم را به دو فصل اختصاص دادیم: فصل اول به انواع عقد وقف (وقفنامه) پرداختیم، فصل دوم آن را به آراء و نظریه هیات عمومی دیوان عالی کشور پرداختیم.

بخش های کتاب

بخش اول:

بانی نظری عقد وقف

این بخش در هفت فصل تدوین و تنظیم شده که فصل اول آن به تعریف وقف و فصل دوم به ویژگی  و خصوصیات وقف و در فصل سوم به ارکان وقف و در فصل چهارم به اقسام وقف، در فصل پنجم به مدیران مال موقوفه، در فصل ششم به نحوه اداره ونگاهداری، اجاره، تقسیم منافع، تقسیم مال موقوفه، موارد فروش واخذ به شفعه و در فصل هفتم به انحلال و پایان وقف پرداختیم.

بخش دوم:

نحوه عملی تنظیم انواع عقد وقف (وقفنامه)

این بخش در دوفصل تدوین شده است: فصل اول شامل 55 نمونه وقفنامه (عقد وقف) در زمینه ها و موضوعات مختلف وقف می باشد که برای کلیه کسانی که بخواهند در راه خیر گام بردارند و برای جاویدانه شدن عمل خویش بهره مند شوند، قابل استفاده خواهد بود، ودر فصل دوم آراء و نظریات هیات عمومی دیوان عالی کشور گردآوری شده است.