کتاب مجموعه قوانین و مقررات محیط زیست در صنعت نفت نشر خرسندی

امروزه گسترش غول آسای تکنولوژی و صنعت را یکی از دلایل اصلی بحران محیط زیست معرفی می نمایند. در این میان صنعت نفت و گاز از همان روزهای نخستین پیدایش دارای ابعاد و اثرات زیست محیطی متعددی بر روی جوامع طبیعی و انسانی بوده و است. در مراحل مختلف اکتشاف، حفاری، استخراج، بهره‌برداری، انتقال، ذخیره‌سازی، نقشه‌برداری، زمین‌شناسی، حفاری، احداث و توسعه تأسیسات، تصفیه و پالایش، توزیع، صادرات و واردات فرآورده‌های نفتی و در نهایت مصرف نفت و گاز می توان به تأثیر مواد و محصولات نفتی بر ایجاد و افزایش انواع آلودگی­ها و مشکلات  زیست محیطی اشاره نمود.

  نشت و سرازیری روزانه هزاران لیتر نفت در دریاها و اقیانوس­ها، تخریب اراضی وتغییر کاربری­های ناشی از عبور لوله­های نفت و گاز، آلودگی­های متعدد ناشی ازحفاری و انفجار سکوها، آلودگی­های منتشره از اتومبیل­ها، تنها بخشی از عوارض منفی استفاده از هیدورکربورها است.

 با توجه به این آثار و گسترش فعالیت­های مرتبط با صنعت نفت و گاز و نیز ضرورت توجه به ملاحظات زیست محیطی در جریان توسعه؛ قوانین، مقررات و استانداردهای متنوع و متعددی در این راستا به تصویب رسیده است. امروزه در شرکت های مرتبط با نفت و گاز و سایر منابع انرژی از نظام­های رایج مدیریت سلامتی، ایمنی و محیط زیست(اچ اس ای)  و نیز ارزیابی اثرات زیست محیطی اجرای پروژه های نفت و گاز (ای آی ای) و رعایت استانداردهای ایزو برای اجرا و مدیریت قوانین و مقررات زیست محیطی بهره گرفته می شود.

 عموماً قوانین و مقررات ناظر بر صنعت نفت و گاز در دو بخش فراساحلی و خشکی قابل مطالعه هستند. در بخش فراساحلی برخی قوانین داخلی و غالباً اسناد بین المللی ناظر بر جلوگیری از حوادث آلودگی نفتی، حمل نفت توسط کشتی­ها، جبران خسارات ناشی از آلودگی، قواعد ناظر بر اکتشاف نفت در دریا و پسماندها می شوند. در بخش ساحلی نیز بیشتر قوانین داخلی ناظر به وظایف شرکت­های اکتشاف و استخراج نفت بر رعایت ملاحظات زیست محیطی به عنوان یکی از عملیات­های پایین دستی نفت است. این ملاحظات ناظر بر مراحل کاوش، عملیات لرزه نگاری، حفر چاه، بهره برداری، انتقال، تصفیه و مصرف نفت و گاز است.

در این مجموعه سعی شده است تنها مهمترین قوانین و مقررات داخلی و بین المللی ناظر بر رعایت ملاحظات زیست محیطی در صنعت نفت و گاز گرد آوری گردد. لازم به ذکر است که در این اثر تنها به برخی از قوانین و مقررات عام نظیر اصول قانون اساسی و قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست و چند مورد از اسناد بالادستی بسنده گردید و بسیاری از مقررات عام ناظر بر فعالیت­های زیست محیطی که به صورت غیر مستقیم با نفت مرتبط بودند ذکر نگردید. در این خصوص می توان به قوانین و مقررات عمومی ذیل مراجعه نمود:

1-    قانون نحوه جلوگیری از آلودگی هوا مصوب 1374 (آلودگی هوا ناشی از فعالتیهای مرتبط با نفت و گاز)

2-    آیین نامه نحوه جلوگیری از آلودگی صوتی مصوب 78 (آلودگی صوتی)

3-  قانون توزیع عادلانه آب مصوب 1361 (آلودگی آب، انتقال لوله و حفاری در بستر رودخانه و نهرهای عمومی و حریم های قانونی)

4-     آیین نامه جلوگیری از آلودگی آب مصوب 1373 (آلودگی آب)

5-    قانون مدیریت پسماندها مصوب 1383( پسماندهی ناشی از فعالیت­های نفت و گاز)

6-  قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغی مصوب 1374 (تغییر کاربری بویژه در مورد عبور خطوط انتقال و فعالیت­های اکتشاف در اراضی زراعی و باغی)

7-    قانون مجازات اسلامی (مواد 686، 688، 690)

امید است که مجموعه حاضر مورد استفاده جامعه حقوقی کشور، وکلا و پژوهشگران  حوزه حقوق و مدیریت نفت و گاز قرار گیرد. انشاالله.

این کتاب را انتشارات «خرسندی» به چاپ رسانده و در فروشگاه اینترنتی هافکو به فروش می رسد.